Groeien met basketbal

Sportactiviteiten worden goed bezocht door jongeren in Nieuwegein. En ze bieden meer dan alleen beweging. Zoals 3X3 Unites: 3-tegen-3-basketbal als vrijetijdsbesteding voor cohesie en criminaliteitspreventie. Samen met partners uit sport, jongerenwerk en gemeente bouwen betrokken professionals en jongeren aan een community waar talent, weerbaarheid en perspectief centraal staan.

Nienke van den Oord is projectleider Preventie met Gezag en ziet een grote behoefte aan sportactiviteiten in Nieuwegein: “Jongeren hebben veel behoefte aan sport en de deelname aan deze activiteiten is altijd hoog. 3X3 Unites biedt een laagdrempelige en aantrekkelijke manier om actief bezig te zijn, via onder andere basketbal waaraan jongeren eenmalig of vaker kunnen meedoen. En een leuk leiderschapsprogramma dat jongeren traint om events te organiseren voor hun buurt. Op deze manier proberen we met 3x3-basketbal beschermende factoren te vergroten, zoals een positieve vrijetijdsbesteding. Net zoals we doen met de Verrijkte Schooldag en Alleen Jij Bepaalt. Daarbij is sport ook een middel om jongeren sterker en weerbaarder te maken.”

“We werken samen met SportID, Plein34 en het jongerenwerk om lijntjes kort te houden en écht impact te kunnen maken op samenwerking, respect en vertrouwen tussen jongeren", vertelt Nienke. "Daarnaast heeft het programma een duidelijke preventieve werking. Want door jongeren een alternatief te bieden voor rondhangen en risicovol gedrag, verkleint de kans op verleidingen richting criminaliteit.”

Criminaliteit en drugsgebruik terugbrengen, is een van de doelen van Nieuwegein. Mark Schuurman is co-founder van 3X3 Unites en ziet in Nieuwegein wat dit project kan betekenen: “We bereiken jongeren zoveel mogelijk voordat ze mogelijk de verkeerde keuzes maken en geven ze de kans om zichzelf en hun buurt te versterken. Via 3x3-basketbal, creatieve projecten en activiteiten leren ze verantwoordelijkheid nemen, samenwerken en plezier maken. Voor hun inzet krijgen ze waardering en we geven ze een vergoeding voor die inzet na het afronden van de 3X3 Leader Course.”

Mark benadrukt dat de kwaliteiten, ervaringen en veerkracht van deze jongeren van grote waarde zijn: “We hebben deze jongeren nodig om andere jongeren te inspireren. Als ze hun talenten, uitdagingen en mogelijk zelfs trauma's kunnen omzetten in kwaliteiten, kunnen ze jongeren in hun buurt inspireren en echt van duurzame betekenis zijn voor de maatschappij.”

De aanpak van 3X3 Unites is gebaseerd op life skills uit basketbal. Karin Kuijt, basketbalster en coördinator van 3X3 Unites, vertelt: “Onze aanpak is gebouwd op het DNA van 3X3-basketbal: geen coach die alles aanwijst, maar ruimte voor jongeren om zelf te leren, organiseren en initiatief te nemen. Wat ze op het veld ontdekken — zoals samenwerken, doorzetten, leiderschap tonen — kunnen ze ook buiten het veld gebruiken. Zo bereiken we via de 3X3 Leaders en andere jonge deelnemers ook jongeren die moeilijk worden bereikt via het reguliere systeem.”

"We kunnen jongeren een eerste werkperspectief bieden vóór ze in een verkeerde richting worden getrokken. Want als iemand eenmaal crimineel gedrag vertoont, is er minder ruimte om te kijken naar waar iemand goed in is. Waar talenten liggen. Daarom willen we dit op tijd doen. Het is een preventieve aanpak."

Een belangrijk onderdeel van 3X3 Unites is de 3X3 Leader Course. Karin: “Het is een programma van 9 weken dat we samen met jongeren aangaan. Ze ontwikkelen life skills die ze kunnen inzetten voor zichzelf en voor andere jongeren in hun wijk. Iedere week zijn we 2 uur samen. Eerst theorie, bijvoorbeeld community building, activiteitenbegeleiding en life skills: wat zijn dat en hoe ontwikkel je ze? In de 8e week organiseren de deelnemers zelf hun eerste event.”

“Elke stad is anders,” vervolgt Karin. “Maar in elke stad zie je wel verlegen jongeren die na 8 weken ineens zelfverzekerd een basketbalwedstrijd staan te fluiten. De jongeren die we opleiden, gaan daarna zelf activiteiten invullen en leiden voor anderen. Met organisatie en begeleiding vanuit ons.”

3X3 Unites streeft naar een community die blijft groeien. Toen in Galecop het programma niet goed op gang kwam, besloten Karin en Mark de activiteiten te verplaatsen: “In samenspraak met de jonge 3X3 Leaders hebben we besloten de activiteiten te verplaatsen naar City Plaza court in Jutphaas. Daar lukt het wel en merken we dat jongeren terugkomen en dat er nieuwe jongeren aanhaken”, vertelt Karin.

De verbeterde samenwerking tussen partners speelt daarin een grote rol. Karin: “In het begin hadden we bijvoorbeeld nog geen hechte samenwerking tussen Movactor en de basketbalvereniging New Stars. Nu we dat hebben verbeterd, heeft iedereen het gevoel dat we dit samen doen. Verder werken we samen met SportID voor clinics en evenementen, met de gemeente Nieuwegein en scholen. We steken de koppen bij elkaar: wat is de doelstelling, wat verwachten we van elkaar, en in de groepsapp delen we leuke video’s en helpen we elkaar met de juiste netwerkconnecties.”

De start is in elke stad het moeilijkst, merkt Mark: “Het eerste contact leggen met jongeren is de grootste uitdaging: wie ben je, waar ben je goed in en wat kun je betekenen voor je omgeving? Van daaruit bouwen we het programma op, waarbij de intrinsieke motivatie altijd centraal staat. Welke doelen wil de jongere behalen? Wat heeft die nodig?”

Karin ziet vooral de kracht van community building: “Wat ik het leukst vind om te zien is dat jongeren elkaar eerst niet kennen, maar dan langzaamaan merken: hé, we doen dit samen en we werken samen richting hetzelfde doel. Ze gaan breder kijken dan hun eigen vriendengroep, voelen dat iedereen welkom is en dat ze zichzelf mogen zijn.”

“Zoals Noël van 14”, vertelt Karin. “Hij kwam basketballen en 2 jongeren die de Course al hadden gevolgd, vroegen of dat ook niet iets voor hem was. De 3X3 Leader Course leek hem leuk. Hij begon wat verlegen én hij was direct heel committed. Hij was er altijd. Tijdens het eindevenement nam hij echt de lead: hij stuurde zijn groepsgenoten aan en was niet bang om tegen oudere gasten te zeggen wat ze moesten doen.”

Ook Nazanin van 19 groeide zichtbaar in haar rol: “Nazanin basketbalde altijd, maar was gestopt vanwege haar opleiding. Toen ze hoorde over ons project, ging het weer kriebelen en schreef ze zich in voor de Course. Vanaf het eerste moment voelde ze zich thuis in de groep. Ze ontdekte over zichzelf dat ze soms meer de controle wil loslaten, en daardoor beter kan samenwerken.”

Mark benadrukt dat 3X3 Unites zo goed mogelijk effecten wil meten: “We houden bij wie er komen en terugkomen om te leren welke doelgroep we bereiken. We zien verandering op meerdere niveaus. Soms zie je dat iemands gedrag verandert. Bij iemand die de 3X3 Leader Course doet, of bij iemand die aanhaakt bij een wekelijkse activiteit. Of als mensen zelf met ideeën komen, of hun problemen en uitdagingen op tafel leggen — dan weet je dat iemand zich thuis voelt en betrokken raakt.”

Samen met de gemeente kijkt Mark hoe deze effecten een plek kunnen krijgen in de impactrapportage. “Er zijn heel lijfelijke en ervaren effecten, zoals meer zelfvertrouwen, maar ook aanwijsbare effecten, zoals skills die iemand eerst niet had en nu mooi op zijn cv kan zetten. En als je een eigen plek hebt, geeft dat bedding en een gevoel van thuis. Dan komen andere problemen ook aan bod en kunnen wij waar gewenst GGZ en GGD vaker aanhaken en doorverwijzen. Eigenlijk is het een vorm van jongerenwerk!”