Voorlopige voorkeursrichting voor Utrechtse deel, voor Nieuwegein aanvullend onderzoek

Om grootschalige woningbouw in Groot Merwede en Rijnenburg mogelijk en bereikbaar te maken, is een nieuwe tramlijn tussen Utrecht Centraal en Nieuwegein onmisbaar. Rijk en regio (provincie Utrecht, gemeenten Utrecht en Nieuwegein) hebben ervoor gekozen om de tram in Utrecht in verdiepte ligging langs de Europalaan tot in Westraven als voorlopig voorkeursalternatief voor de Merwedelijn verder uit te werken. Voor het traject vanaf Westraven naar Nieuwegein komt extra onderzoek. Deze keuze is gemaakt op basis van het onderzoek, het beschikbare budget en een onafhankelijk advies, waardoor het Rijk en de regio weer belangrijke stappen kunnen zetten.

Rijk, provincie Utrecht, gemeenten Utrecht en Nieuwegein onderzoeken in het gezamenlijke onderzoeksprogramma U Ned de nieuwe tramlijn tussen Utrecht CS en Nieuwegein City. In 2025 zijn verschillende varianten om de Merwedelijn aan te leggen in Utrecht en een bestaande en nieuwe route in Nieuwegein bestudeerd. Ook inwoners, ondernemers en belangenbehartigers uit Utrecht en Nieuwegein reageerden hierop in verschillende bijeenkomsten en een vragenlijst.

In het voorkeursalternatief komt de Merwedelijn in Utrecht in een verdiepte ligging (voor een deel open, voor een deel gesloten). Er komt bij Utrecht Centraal Station een halte in de omgeving van het Beatrixgebouw.

Uit het verdiepend onderzoek bleek dat een tram in ondergrondse ligging (in tunnel of verdiepte ligging) de meeste voordelen heeft, ten opzichte van een variant op straatniveau of op een viaduct. Ook organisaties, bedrijven en inwoners geven de voorkeur aan een ondergrondse ligging. Uit de onderzoeken blijkt daarnaast dat een verdiepte ligging meer flexibiliteit biedt bij het aanleggen en goedkoper is dan een tunnel. Daarmee past een tram in verdiepte ligging binnen het huidige budget.

Voor het traject vanaf Westraven naar Nieuwegein is aanvullend onderzoek en budget nodig. Bijvoorbeeld naar het gebruik van de bestaande trambrug of een nieuwe trambrug over het Amsterdam-Rijnkanaal. Dit betekent dat er nog geen nieuws is over de route van de tram in het noordelijk deel van Nieuwegein.

De afgelopen maanden voerden het Rijk en de regio gesprekken over extra budget voor de nieuwe tramlijn. Er zijn extra investeringen van € 562 miljoen vanuit het Rijk toegezegd en er komt € 160 miljoen vanuit de regio. Er is ook een onafhankelijk advies gevraagd. Daardoor kunnen nu belangrijke vervolgstappen worden gezet. Het advies laat zien wat nodig is om op tijd een nieuwe tramlijn aan te leggen. Ook laat het zien hoe we genoeg woningen kunnen bouwen in Groot Merwede en Rijnenburg én kunnen zorgen dat mensen daar makkelijk kunnen komen. Daarom is er een keuze gemaakt om de tramlijn in 2 delen verder te onderzoeken. 

Het Utrechtse deel, het voorlopig voorkeursalternatief, kan daardoor ter reactie worden voorgelegd en na besluitvorming concreter worden uitgewerkt. Het Nieuwegeinse deel van de Merwedelijn én de aftakking naar Rijnenburg willen het Rijk en de regio meenemen in een nieuw onderzoek. Hiervoor bereidt het Rijk een besluit voor. Als deze beslissing is genomen, wordt meer bekend over de verdere aanpak en het proces.

De bus- en trammaatregelen van en naar het Utrecht Science Park (USP) zijn ook onderdeel van dit onderzoek. Hiervoor hebben Rijk en regio nu geen extra budget toegekend. Uit eerder onderzoek blijkt dat tram 22 vaker laten rijden, het verbeteren van de busroute over de Waterlinieweg en een nieuwe busbaan op het USP kunnen bijdragen aan goede bereikbaarheid en groei in de toekomst van USP. Rijk en regio bekijken nog hoe ze hiermee verder gaan.

In het voorlopige voorkeursalternatief komt de Merwedelijn in Utrecht in een verdiepte ligging (voor een deel open, voor een deel gesloten) en sluit in Westraven aan op de bestaande tramlijn (SUNIJ-lijn) richting Nieuwegein. Er komt bij Utrecht Centraal Station een halte bij het Beatrixgebouw. Dit is nog geen definitieve keuze, maar een richting die kansrijk genoeg is om verder te onderzoeken. Verder onderzoek gaat bijvoorbeeld over geluid in de omgeving, overlast tijdens bouw en de reistijd naar belangrijke bestemmingen. Dit onderzoek is naar verwachting in het 2e kwartaal van 2026 klaar. Vóór de zomer van 2026 kunnen inwoners, ondernemers en organisaties reageren op de plannen. Eind 2026 nemen het Rijk en de regio een definitief besluit over deze voorkeurkeursrichting van de Merwedelijn.

Voor het deel van de Merwedelijn vanaf Westraven richting Nieuwegein is extra onderzoek nodig. Dit deel valt buiten het voorlopig voorkeursalternatief. Rijk en de regio willen het vervolg van de Merwedelijn in het Nieuwegeinse deel én de aftakking naar Rijnenburg meenemen in een nieuw onderzoek. Voor de start van dit onderzoek bereidt het Rijk een besluit voor. Als deze beslissing is genomen, wordt meer bekend over de verdere aanpak en het proces.

Met het voorlopig voorkeursalternatief wordt nu ingezet op een tramlijn in een snelle, rechtstreekse verbinding vanaf Utrecht CS tot de A12 langs de Europalaan in een verdiepte ligging. De verwachting is dat daarmee het doel om binnen 15 minuten van Nieuwegein City naar Utrecht CS te reizen haalbaar wordt. Wel moet de reistijd van deze variant de komende maanden nog worden onderzocht.