Maquette toont ondergrond van City

In het Stadshuis staat sinds december 2025 een maquette van de ondergrond van de binnenstad (City-West). Er stond al een maquette met de nieuwe gebouwen, wegen en parken. Nu is ook te zien hoe de duurzaamste binnenstad van Nederland eruitziet ónder de grond.

De nieuwe maquette laat zien hoe de ondergrond is opgebouwd en wat daarin gebeurt. Je kunt zien hoe we kabels en leidingen bundelen, zodat er ruimte vrijkomt voor wortels van bomen en planten. En hoe we water en energie uit de bodem gebruiken. Aan de oppervlakte zie je dat niet. 

De bodem van City bestaat vooral uit metersdikke lagen klei, veen en zand. Zandlagen laten makkelijk het grondwater door. Kleilagen houden juist het grondwater tegen. 

Meerdere zandlagen op elkaar noemen we een zandpakket. Omdat dit zandpakket water doorlaat, noemen we dit ‘watervoerend pakket’. 

Vanaf het oppervlak naar beneden ga je door de volgende bodemlagen: 

• 0 tot 7 meter:                Holocene afzettingen – veel klei, soms veen
• 7 tot 55 meter:              1^e watervoerend pakket – vooral zand
• 55 tot 78 meter:            1^e slecht doorlatende laag – vooral klei
• 78 tot 160 meter:           2^e watervoerend pakket – vooral zand
• 160 tot >200 meter:      2^e slecht doorlatende laag – vooral klei 

Het eerste watervoerend pakket bestaat uit zand tot 55 meter diep. Dus ongeveer een halve Domtoren of 5 huizen diep. We verzamelen en filteren regenwater en afvalwater uit woningen (spoelwater). Het zand helpt om dit water opnieuw te gebruiken. Dat werkt zo:

1. Op parkeerplaatsen en in het Watertheater wordt regenwater en spoelwater uit de woningen verzameld.
2. Een filtersysteem maak het water schoner.
3. Op 20 à 30 meter diepte gaat het water in dit zandpakket.
4. Het zand filtert het water nog meer, waardoor het nog schoner wordt.
5. Tientallen meters verderop wordt het water er weer uit gehaald. 

Dit water gebruiken we weer voor bomen en planten en spoelen van het toilet. Zo besparen we kostbaar drinkwater. Het systeem voor hergebruik van water is in de maquette groen verlicht.

Onder de zandlaag ligt een 20 meter dikke kleilaag. Daaronder zit weer een zandlaag met grondwater. Dit grondwater wordt gebruikt om  huizen te verwarmen in de winter en te verkoelen in de zomer. Zo’n bodemenergiesysteem heet een warmte-koude opslagsysteem, ook bekend als WKO-systeem. Deze systemen gebruiken dus grondwater van ongeveer 115 meter diep (ongeveer 10 huizen). 

In de maquette is de warmtebron met een druk op de knop rood verlicht en de koudebron blauw verlicht.